Gedurende de eerste paar jaar van het vorige decennium was het een mooie gewoonte om met een clubje popliefhebberts naar Barcelona te trekken. Elke zomer vond en vindt daar het Primavera-festival plaats. Een appartementje huren, dan eerst ‘s middags wat indrinken in de Manchester Bar en vervolgens doorfietsen naar dat betonvloerige festivalterrein, strak aan de Middellandse Zeekust gelegen. Aldaar waren we getuige van menig gedenkwaardig concert (op de een of andere manier schiet dat van Stromae mij altijd als eerste te binnen), al maakte de massaliteit van het evenement dat we het het steeds slechten trokken. En zo kwam ook daar weer een end an.
In 2011 zagen we ook het collectief Odd Future daar, zeer gedenkwaardig. Een bende piepjonge, wilde punk-hiphoppers uit Los Angeles die zich officieel Odd Future Wolf Gang Kill Them All noemden (OFWGKTA) en onder fans beter bekend stonden als The Wolfgang. Tot op de dag van vandaag wordt her en der met ontzag over dat (binnen)optreden gesproken. Vooral omdat het ontaardde in de moeder aller podiumbestormingen (paar honderd man het podium op), maar zeker ook omdat een jonge Tyler, The Creator er deel van uitmaakte, evenals een jonge Frank Ocean, evenals een jonge Earl Sweatshirt, yeah!
Achteraf gezien was Odd Future een van de laatste echte USA hiphopcrews, want waar vijf à achtmansformaties ooit redelijk en vogue waren (Wu Tang Clan, Public Enemy, NWA, Stetsasonic, etc) , daar lijkt dat verschijnsel tegenwoordig nagenoeg uitgeroeid. Het gros van de hedendaagse hiphoppers zijn hyper-individuallisten die uiting geven aan hun hyper-persoonlijkste gevoelsleven en ervaringswereld.
Zo ook Earl Sweatshirt. Van de Odd Future-rappers heeft hij de bijzonderste achtergrond. Zijn echte naam is Thebe Kgositsile en die opmerkelijke naam heeft hij te danken aan zijn vader Keorapetse Kgositsile. Pa (inmiddels overleden) was afkomstig uit Zuid-Afrika, daar was hij in de jaren van het Apartheid-regime ANC-activist, journalist en dichter. Toen de grond hem te heet onder de voeten werd week hij uit naar de USA , alwaar hij zijn tweede vrouw zou ontmoeten. Nadat hij met haar in het huwelijksbootje was gestapt kregen ze prompt een zoontje, Thebe dus.
Earl Sweatshirt met dj Black Noise. Op de achtergrond zie je staan ‘Live, Laugh, Love’ en dat is de titel van zijn laatste album
Thebe werd als 16-jarige door Tyler, The Creator in Odd Future gevraagd, en toen hij toestemde doopte Tyler hem meteen maar om tot Earl Sweatshirt. Earl’s ouder schrokken zich a gauw helemaal wezenloos van de ruige hiphop-strapatsen van zoonlief. Dat ging ook over de puberale en vermeende homophobe teksten van Odd Future. Dusdanig de pleuris waren zijn ouders zich geschrokken dat ze hem naar een school voor moeilijk opvoedbare tieners stuurden in… Samoa, een niksig eilandje middenin de Stille Oceaan. Dat zal hem leren!
Maar een zeer toepasselijk gezegde in deze context luidt ‘het bloed kruipt waar het niet gaan kan’ want toen Earl na een paar jaar terugkeerde in de USA sloeg hij meteen weer fervent aan het rappen. Odd Future was inmiddels niet zo’n tight unit meer en al met al is de situatie nu dat drie ex-Odd Future rappers een ‘wereldberoemd-status’ hebben, Tyler, Earl en Frank Ocean.
De soloplaten die Graaf Zweettruitje uitbracht zijn bijzonder. Ze laten een loom geluid horen in een langzaam tempo, alsof de raps vanuit een luie stoel in de microfoon gespuugd zijn. In tegenstelling tot de ouwere hiphop uit de 80s en 90s spelen breakbeats in zijn muziek nauwelijks een voorname rol, een drumcomputer hoor je ergens op de achtergrond meepruttelen. Zijn sample-gebruik daarentegen is opzienbarend want aan de lopende band samplet hij stukjes uit liedjes van lang vergeten soul-artiesten die rond 1970 hun hoogtijdagen kenden. The Intruders, The Delfonics, The Main Ingredient, Billy Jones, Ann Peebles, enzovoorts. Soulmuziek die niet langer werd gedomineerd door blazers maar door strijkers. De soundtrack van Jackie Brown staat er ook vol mee.
Earl Sweatshirt vaste dj Black Noise is verantwoordelijk voor deze samples. Hij verknipt ze, rekt ze op, verminkt ze, kort ze in of manipuleert ze anderzijds. Er spreekt een warm en zoetgevooisd soulgeluid uit, en precies dat past Earl Sweatshirt als een duikerspak. Luister zijn album ‘Some Rap Songs’ uit 2018 er maar op na. Daar komt nog bij dat het gros van Earl’s songs de twee minutengrens zelden overschrijdt. Mede hierdoor krijgt zijn muziek een fragmentarisch, brokkelig en onaf karakter. En dat is precies wat het zo intrigerend maakt.
Waar Tyler, The Creator is uitgegroeid tot een wereldster (Afas, Ziggo, Lowlands) daar moet Earl Sweatshirt met minder genoegen nemen. Zijn optreden in de Ronda is zijn enige in Nederland en was nou niet bepaald in één dag uitverkocht. Ook live blijkt Earl Sweatshirt een vriendelijke en integere jongeman. Zijn raps brengt hij zoals je mag verwachten, er valt niks op af te dingen. Bij hem niks geen poeha. Geen buitensporige visuals, hitsige dansers, buitenissige lichtshow of doldwaze capriolen. In tegendeel, het is soberheid troef. Je ziet een mannetje met een bril op heel taalvirtuoos staan te rappen en dat is het zo’n beetje.
Hij zegt weliswaar wat aardige dingen tussen de nummers door, bijvoorbeeld dat we lief moeten zijn voor elkaar, maar van een spontane interactie met het publiek is geen sprake. Precies een uur duurt zijn optreden, van 20.30 tot 21.30 uur. Tegen het eind lijkt hij een paar minuten te vroeg klaar te zijn, maar voor hem blijkt dat geen enkel probleem. Uitvoerig wordt iedereen bedankt, van de ‘sound guys’ tot de ‘security guards’ tot aan het barpersoneel. Het publiek vindt het prachtig maar als de klok half 10 slaat is het optreden ineens hartstikke afgelopen. De zaal bomvol jongeren stroomt dan snel hartstikke leeg. Uw verslaggever gunnen ze geen blik waardig, vermoedelijk beschouwen ze hem als een meneer van de technische dienst die een inspectierondje doet. En die had Earl zojuist nog bedankt, toch?
Ears Sweatshirt (rechts) , Black Noise (boven), voorprogramma Jadasea (links)