Een Bramster/Snoeyschaer co-productie
Onze nieuwe favoriete uitgaansstad? Dat is Den Haag! Na Grauzone is ook Rewire weer een prachtig vierdaags voorjaarsfestival in een vrolijke en levendige omgeving. Met een 20-tal locaties in de Haagse binnenstad trekt het een opvallend internationaal en jong publiek, met daaronder vooral veel Vlamingen. Deze 15e editie is dan ook hartstikke uitverkocht. Rewire-acts hebben met elkaar gemeen dat ze allemaal op de een of andere manier buiten de gebaande paden treden. Genrebeperkingen, landsgrenzen en allerlei andere geografisch of cultureel bepaalde conventies zijn er om overboord te gooien, en als er iets is wat Rewire beoogt dan is het juist dat. Lijkt Rewire daarmee op Le Guess Who? Ja, inhoudelijk best wel veel eigenlijk. Hoe dan ook, de absolute headliners van deze editie zijn Einsturzende Neubauten en Kim Gordon. Oudjes die de boel trekken, hoe vind je dat? Het is het spijkerharde bewijs van het feit dat ook leeftijdsgrenzen er bij Rewire niet toedoen.
De vrijdag
In de Grote Zaal van het Paard staat met SMERZ en FINE de fine fleur van de Kopenhaagse alt-scene centraal. De leden van deze twee bands kennen elkaar van de lokale versie van de Herman Brød Academie en trekken gezamenlijk op. Ze hebben een en ander met elkaar gemeen: female vocals, een ambachtelijke en vrij minimale aanpak, een mooi ruimtelijk geluid met een prominente plek voor smaakvol ‘open’ drumwerk. De drummer zit bij beide bands dan ook pontificaal rechts vooraan het podium geposteerd.
Fine Glindvad heet de zangeres/frontdame van FINE, de band is naar haar genoemd. De folky pop van Mazzy Star, of in ieder geval de stem van Mazzy Star’s zangeres Hope Sandoval is duidelijk een inspiratiebron geweest, al is Elisabeth Fraser van the Cocteau Twins zo te horen ook niet aan Denemarken voorbij gegaan. Met die omschrijving zijn we er nog niet want in essentie zijn het gewoon mooie, vriendelijke, charmante en licht alternatieve liedjes die Fine maakt. Een aloude blokfluit wordt daarbij strategisch ingezet, een onderschat instrument waar de popwereld al sinds de dagen van Ruby Tuesday en Una Paloma Blanca van verstoken was.
Fine
SMERZ kennen we nog van afgelopen november, toen ze in de Ronda bij Le Guess Who de nodige indruk maakten. Eigenlijk komen ze uit Noorwegen maar al een jaar of 15 terug besloten de twee frontdames (die de harde kern van de band vormen) om hun heil in Kopenhagen te zoeken. Dat de brunette van de twee de bloedeigen dochter is van Jens Stoltenberg (Mark Rutte’s voorganger bij de NAVO) moeten we er steeds effe bijvertellen, want dat facet is te mooi om onvermeld te blijven.
Smerz’ laatste plaat Big City Life ligt ontiegelijk lekker in het gehoor en bij LGW scoorden ze er dan ook met verbluffend gemak veel bijval mee. Iets tè gemakkelijk zullen ze wellicht zelf ook gedacht hebben, want nu bij Rewire laten ze ook andere kanten van zichzelf horen. Goeie keuze om niet langer voor de makkelijkste weg te gaan. Nu duiken ze ook stijlvol de diepte in met een soort elektronische cocktail-jazz, en dat is weer een geluid dat deels teruggrijpt naar Smerz’ eerdere platen. Als om deze relaxte easy-listening sfeer te benadrukken staan er op het Paard-podium twee barkrukken neergezet waarop de gejurkte dames bij tijd en wijle gracieus plaatsnemen. Verder hebben ze zo te zien hun kapsels goed in de shampoo gezet want een paar vooraan het podium geplaatste ventilators blazen hun lokken lichtjes wapperend omhoog. Alsof je in een Andrélon-reclame bent aanbeland. Ja mensen, zo wordt onbedoeld maar weer eens aangetoond dat popmuziek de laagste vorm van theater is.
Smerz
Dans is er ook! In de danstheaterzaal van Amare speelt het Australische gezelschap CHUNKY MOVE de voorstelling U>N>I>T>E>D. De dans, de kostuums, de decors, de belichting en vooral de muziek maken het een belevenis die de zintuigen prikkelt. De muziek is van het Balinese electroduo GABBER MODUS OPERANDI. En hoewel die naam niks met Hollandse gabber te maken heeft (gabber blijkt in het Indonesisch iets te betekenen als het opendraaien van de gashendel van een brommer – heng, heng, zeg maar), slaan de lage bassen en de breakbeats je om de oren. Op het podium voltrekt zich intussen een soort Mad Max-achtig tafereel met dansers in robotpakken. Knap gemaakt en uitgevoerd. Emoties roept de voorstelling pas op als de pakken uitgaan en er menselijke beweging in het spel komt. En dat is vast precies de bedoeling van de makers.
TRACEY is een vrij onbekende naam. Het is een typisch studioproject, waaruit vorig jaar het toffe hitje Sex Life voortkwam. In een bomvolle kleine zaal van het Paard kijkt het publiek tegen een enorm decorscherm aan, vol snel bewegende, doch betekenisloze visuals. Een laptoppende heer en een zingende mevrouw staan hun ding te doen. Tamelijk bleue types zijn het voor wie het podium duidelijk geen vertrouwde omgeving is. Het laptopgeluid wijkt vanzelfsprekend weinig af van het studiogeluid. Maar de vokalen klinken te gewoontjes en te zielloos om echt indruk te maken. Dus nee, terug op de veerboot naar Albion maar weer. Van sommige bands zeg je: hier gaan we nog veel van horen. Van andere bands zeg je: hier gaan we nog weinig van horen. Tracey behoort tot die laatste categorie.
En dan, het spektakelstuk van de avond, GEZAN! Drie in knalrode vechtsportpakjes gestoken Jappen die een ultra-maffe unit vormen, gefront door een zanger in een al even knalrood grobbebollenkostuum. Alleen het begin al: terwijl de masked singer op het podium zich elektronisch warm draait stapt een ander bandlid het balkon op alwaar hij een heuse doedelzak bespeelt. Doordat hij rondloopt is een bizar rondzingend sensurround sound het resultaat, en dat is iets dat we alleen kennen van Kraftwerk toen ze in het Evoluon speelden. Verder is het muziek die de meest maffe wendingen neemt, van oriëntaals aandoende motiefjes tot bot-weirde hardcore. Met een bassist die met zijn geperoxideerde haar als twee druppels sake op James Iha van Smashing Punpinks lijkt, en met een funkende ritmesectie die de meute al gauw in beweging zet. De zanger oogt (als hij zijn masker eenmaal heeft afgeworpen) als het debiele neefje van Yoko Ono. Voortdurend samplet en loopt hij zijn eigen krijsvokalen. Yep, voor een publiek van aan kicks verslaafde feestneuzen (lees: Lowlands of Best Kept Secret) zou GEZAN beslist een instant-succes zijn.
Gezan
ARMAND HAMMER is in underground-hiphopkringen een klinkende naam. In tegenstelling tot wat de naam doet vermoeden is het een duo, bestaand uit rappers ELUCID en BILLY WOODS. In de scene van New York gerespecteerde jongens. En clean zijn ze ook, bij hen geen verdovende drugs of andere hinderlijk werkende genotsmiddelen. Met verve en flair storten ze zich op hun rijms, hun flow is flekkeloos. Woods trekt daarbij opvallend feller van leer dan een jaar of twee terug toen hij nog solo in Ekko stond. ‘Abstracte beats,’ is de term die de vaderlandse media’s al gauw van stal halen om dit soort muziek te omschrijven. Maar wat hier nou eigenlijk zo abstract aan is is mij een raadsel. Dit staat gewoon als een huis.
Sommige platen zou je alleen al vanwege de fraaie hoes kopen, zoals deze van Armand Hammer en Blawan
Bezoekers moeten een aanvullend kaartje kopen om ONEOHTRIX POINT NEVER aan het werk te mogen zien in de concertzaal van Amare. OPN is de artiestennaam van Daniel Lopatin, de uitvinder van de “vaporwave’,’ en tevens samplekunstenaar en producer (The Weeknd, Soccer Mommy, FKA Twigs). Daniel maakte ook de filmmuziek bij Netflixklassieker Uncut Gems en recenter bij Marty Supreme. Een hele grote meneer dus in de wereld van de elektronische muziek. De zaal is niet voor niks bommetjevol. OPN schotelt ons een set voor met vooral veel werk van zijn laatste album Tranqulizer . Voor die plaat gebruikte hij oude samples uit The Internet Archive. De composities zijn weliswaar nieuw, maar roepen sterke herinneringen op aan de jaren 90. Grote subwoofers in de zaal laten de bassen lekker diep trillen. Dat voegt veel toe aan de beleving van het werk van Lopatin. Daarnaast zorgt videokunstenaar FREEKA TET voor extra dynamiek. Deze Fransman maakt een soort live video-installatie, die hij via zijn i-phone op het enorme scherm in de zaal projecteert. De vervreemdende beelden zijn een perfecte aanvulling op de klanktapijten van OPN. De combinatie van beeld en geluid maken het boeiend genoeg om een uur lang naar twee mannen met twee laptops te turen. Dat niet iedereen zwaar onder de indruk is blijkt bij het naar buiten lopen na afloop. “Wat vond jij ervan?” vraag de ene millennial aan de andere, “Ik vond het vet, maar niet fakking vet”. Tja, dat vat het wel goed samen.
De zaterdag
Twee minuten voordat BEVERLY GLENN-COPELAND & ELIZABETH COPELAND het podium betreden, komt hun pianist ons op de hoogte brengen van “a misunderstanding”. Om de fragiele 82-jarige zanger en componist te beschermen was het eigenlijk de bedoeling geweest dat we allemaal een mondkapje zouden dragen. Het verzoek is dus of we die op willen zetten als we die toevallig bij ons hebben. Dat heeft natuurlijk niemand waardoor het optreden vervolgens volledig onbeschermd plaatsvindt…
Copeland heeft een lange carrière achter zich. Eerst en vooral als schrijver van kinderliedjes (onder andere bij Sesame Street), maar sinds zijn album …Keyboard Fantasies… uit 1986 geldt hij als een van de grondleggers van de new-agemuziek. Daarnaast schrijft hij ook nog eens musicals. Soms alleen, soms met zijn echtgenote Elizabeth. In Amare krijgen we veel werk voorgeschoteld van het dit jaar verschenen Laughter In Summer , dat het oeuvre goed samenvat. Beverly en Elizabeth zijn ontwapenend in hun voordracht. Beiden zingen loepzuiver en oprecht. Nummers waarin ze hun liefde voor elkaar bezingen eindigen met een welgemeende omhelzing. Alle harten worden warm van zoveel oprechte liefde en speelplezier. Het lukt ze zelfs om Sailing uit de klauwen van Rod Stewart te ontfutselen en weer wat van zijn poëtische glans terug te geven. Bezoekers smelten langzaam weg en laten zich schoorvoetend maar steeds enthousiaster uitnodigen voor een potje meezingen. Uiteindelijk ontstaat hierdoor één groot Amarekoor, waarbij stemmen en harten samensmelten. Glimlachend lopen we naar buiten, terwijl de rake woorden die Elizabeth zojuist uitsprak in onze oren nagalmen: “in these times, it is a revolutionary act to be joyful”.
2 x Beverly Glenn-Copeland & Elizabeth Copeland
Zichtbaar opgelucht zijn de twee mannen van KUNTARI als het eerste applaus door de zaal van Concordia golft. Voor de gemiddelde muziekliefhebber is het namelijk nogal experimenteel wat deze Indonesiërs ten gehore brengen. Er komt een trompet aan te pas die klinkt als een misthoorn, en elektronica die onderwatergeluiden produceren. Verder gitaarriffs die je bij een metalband verwacht en een drummer die met vier stokjes tegelijk kan trommelen en gamelaninvloeden in zijn spel verwerkt. Gek genoeg werkt het! Omdat Rewirepubliek openstaat voor experiment trekken deze jongens uiteindelijk iedereen over de streep. Een sprekend bewijs daarvan is dat halverwege hun Eurotour al hun merch al uitverkocht is. Het laatste T-shirt (maat XL) gaat live vanaf het podium van de hand. Een gelukkig nieuwe fan trekt het ter plekke aan. Nog wel even 25 euro afrekenen zegt de gitarist/trompettist en zet alweer het volgende nummer in. De zaal stuitert nog even door.
Kuntari
Het is een goed idee van de organisatie om GAVANYA in de Lutherse kerk te programmeren. Haar spirituele nummers krijgen er extra glans door en de bezoekers in de kerkbankjes luisteren devoot toe. Niet dat Gavanya een zweverig type is ofzo. Tussen de nummers door plaagt ze schalks haar manager en partner Felix, of waarschuwt ze ons dat het volgende nummer niet in het Hindi maar in het Engels is. Haar ervaring is namelijk dat sommige bezoekers daar aanstoot aan nemen. Vanwege haar begeleiders (harp, staande bas, gitaar en Moog) en vanwege haar stem doet haar muziek aan als een kruising tussen Arooj Aftab en Alice Coltrane, al doet die vergelijking haar ook tekort. Gavanya werkte eerder ondermeer samen met theaterregisseur Peter Sellars, Quincy Jones en Nils Frahm (waar haar partner Felix ook de manager van is). Ze heeft in minder dan tien jaar tijd een flink oeuvre opgebouwd. Daarnaast beschikt ze over een flinke strot. Mijn buurman grijpt naar zijn oordopjes als Gavanya haar stem onversterkt door de kerk laat daveren . Maar net zo goed zingt ze fluisterzacht. Het is haar stem die ons dwingt tot introspectie en tegelijkertijd zorgt voor relativering. Een perfect combinatie zo vlak voor de zondag.
En dan KIM GORDON, een fenomeen van jewelste natuurlijk. Samen met Poison Ivy, Patricia Morrison en Kim Deal behoorde ze tot underground guitar queens van pakweg de periode 1985-1995. De dames lieten ons jongelui destijds de schellen van de ogen vallen, want we waren nog opgevoed met het domme vooroordeel dat gitaarspelen een exclusieve mannenzaak was. Goh zeg, zaten wij er effe naast! Van de vier genoemde gitaristes staat anno nu alleen Kim nog vol in de belangstelling met enkele baanbrekende albums.
In de uit de kluiten gewassen zaal van Amare (capaciteit 3000 schat ik) krijgen we min of meer een herhaling van haar LGW-concert van afgelopen november, al heeft ze een paar bandleden vervangen. Wel typisch eigenlijk: in haar autobiografie Girl in a Band beklaagt ze zich uitgebreid over de mannenomgeving die Sonic Youth hoe dan ook was. Maar nu ze alle vrijheid heeft om het helemaal op haar eigen manier te doen verzamelt ze een juniorenband om zich heen waarvan de drie leden met gemak haar kleinkinderen konden zijn. Zoiets levert vast weer andere probleempjes op! En ook curieus: naarmate Kim ouder wordt gaat ze zich steeds meer dwangmatig sexy kleden. Korte rokjes waren altijd al haar ding en vorig jaar bij LGW werd die garderobe uitgebreid met een zwart kruippakje. Nu in Amare weet ze de ogen gericht op een doorzichtige maxirok die van achteren vandaan subtiel uitgelicht wordt. Als ze af en toe expres bukt om een gitaar ofzo te pakken kijken we aan tegen de contouren van een slipje dat haar 72-jaar oude kontje omspant.
Ook spannend is het spel van haar jonge begeleiders. Het zijn verdomd goeie muzikanten die een strakke en inventieve set neerzetten. Behoorlijk cru is het dat de bedenker van dit alles, Kim zelf dus, het daartegen aflegt. Te grote zalen werken merkbaar niet in haar voordeel. Want qua uitstraling is haar reikwijdte beperkt en een krachtige podiumpersoonlijkheid is ze evenmin. Daar komt bij dat haar spraakzang zwak is en op den duur eentonig gaat klinken. Haar eigen teksten kent ze niet uit het hoofd, op een muziekstandaard voor haar neus liggen tekstvellen, haar ogen zijn voortdurend daarop gericht. Yes, waar ze in de Ronda met haar industrial trap nog een gevoelige snaar wist te raken daar blijkt ze in mega-zalen als deze te verzuipen in grootschaligheid.
2 x Kim Gordon
Voor een nuchtere Hollandse boy als ik is het alweer een eeuwigheid geleden dat ik speciaal voor een dj-set de deur uitging. Heldenverering en simpele knoppendraaiers, die twee zaken zijn in mijn hoofdje altijd maar moeilijk met elkander te verenigen geweest. Euh effe nadenken hoor… om precies te zijn moet de laatste keer dj Aphrodite geweest zijn toen die begin jaren ‘90 met zijn zelf gefabriceerde drum & bass-platen onder zijn arm de PLF-club in Utrecht binnenstapte. Of was het toch dj Ruffneck in Zaandam? Hoe dan ook, voor BLAWAN wil deze jongen anno nu ook wel warmlopen. Immers zijn woeste banger Why They Hide Their Bodies Under My Garage (gesampled van The Fugees!) gaf Gilla Band ooit hun kickstart, en zijn 2025-plaat SickElixer is van een verpletterende kracht, schoonheid en originaliteit. Waarmee Blawan eens temeer aantoont dat smaakvol knutselen met techno uiterst spannende deuntjes kan opleveren. In Het Paard wordt die indruk eens temeer bevestigd. Er hangt een lekkere underground-vibe, de freaky beats vliegen je om de oren, de meute gaat er moeiteloos in op. Aan de andere kant treedt enige ontnuchtering alweer snel in, want Blawan blijkt al net zo’n doodnormale gast van vlees en bloed te zijn als Aphrodite en Ruffneck. Met zijn bouwvakkerspostuur en driekwarts zomerbroek oogt hij als een stratenmaker die per ongeluk achter de wheels of steel van een campingdisco is beland. Ja man, die driekwarts broek… Pas achteraf daalt het besef in dat dit waarschijnlijk niet zozeer als een anti-fashion statement gezien moet worden, alswel als een subtiele afwijzing van de vierkwartsmaat. Maar natuurlijk! Slimme jongen!
Blawan
De zondag
Op zondagmiddag is het redelijk vroeg uitkateren bij JUANA MOLINA. Een probaat middel want de inmiddels alweer 64-jarige Argentijnse is in topvorm. Samen met een hard meppende drummer trakteert het multitalent de bezoekers op een smaakvolle, Spaanstalige melange van kraut, psychedelica en synthpunk, waarbij ze simpele gitaarloopjes constant aan het loopen is. Maar ach, probeer maar niet in een hokje te douwen wat niet in een hokje te douwen is, haar muziek is nou eenmaal ongrijpbaar als een windvlaag. Juana lijkt haar droomwereld op muziek gezet te hebben en schudt dat op het podium met onwerkelijk gemak uit haar mouw. Daarmee geeft ze een lesje ingewikkelde muziek op een eenvoudige wijze brengen. Dat het in vruchtbare aarde valt bewijst een extatisch hupsend Paard (de zaal, niet het dier – hoewel je niet gek had opgekeken als dat ineens op het podium was gehuppeld) en ook haar volledig uitverkochte Europese toernee. Wat een bofkonten zijn wij toch dat zij ook nog even Den Haag aandoet!
Op de late zondagavond gaat alle aandacht uit naar EINSTURZENDE NEUBAUTEN. Een Berlijns instituut al sinds de vroege jaren 80 natuurlijk. Nadat vorig jaar oer-bandlid Alexander Hacke definitief afhaackte zijn alleen Blixa Bargeld en N.U. Unruh nog over als originals van het eerste uur. Daarmee begint Neubauten Kraftwerk-achtige trekjes te krijgen want in die band is Ralf Hütter tenslotte nog het enige oorspronkelijke bandlid.
Enig gegrinnik kan ik niet onderdrukken als Blixa Bargeld het podium betreedt. Het lange, plakkerige haar van weleer is gebleven, al is de kleur ervan naar grijs verschoven. Van de broodmagere junk annex non-muzikant die we nog kennen van de Nick Cave-platenhoezen is niks meer over. Een buikje, een driedelig pak, een rafelig design-colbertje, ja een beetje het archetype van een notaris… hij steekt nog net geen sigaar op. Vanwege zijn wat pafferige gezicht en uitgestreken smoelwerk doet hij denken aan Marcel van Roosmalen. Toch is Blixa niet doorgeschoten naar de verkeerde kant hoor, mocht je dat misschien denken. Blootvoets loopt hij – een beetje mank- over het podium en op zijn oogleden zijn glittertjes geplakt. Ze zorgen voor a touch of glam, 67 jaar oud of niet.
En de muziek? Het lachten vergaat me al gauw want de Neubauten maken diepe indruk. Bargeld zelf blijkt een verdienstelijk zanger à la Cohen of Gainsbourg, die wijselijk geen gitaar meer aanraakt. De Neubauten-muziek is vooral vanwege de nadruk op percussie uiterst origineel te noemen. Van de zes bandleden zijn er twee exclusief als Metallarbeiter in de weer. En dan de veelzijdigheid daarin! Tussen de nummers door lopen roadies af en aan om stellages weg te halen of neer te zetten. Jerrycans, winkelkarretjes, PVC-pijpen, alles komt voorbij. Het knappe is dat er toch vaart zit in het optreden want alles verloopt uiterst gedisciplineerd en gesmeerd. Alles lijkt goed georganiseerd, doordacht en voorbereid. Het resulteert in een serie knappe, toegankelijke, qua tijdsduur kort gehouden liedjes, compleet met kop, staart, intro, outro en middenstuk. In een rustig tempo worden ze gebracht, waarbij een nagelnieuwe beul van een bassiste een hoofdrol opeist. Josefine Lukschy heet ze, onthou die naam! Blixa Bargeld blijkt (lees je mee, Kim Gordon?) een puike podiumpersoonlijkheid die de aandacht goed vast weet te houden. Met enige humor en een prettige distantie zingt hij zijn voornamelijk Duitstalige teksten. Die zijn prima verstaanbaar want het zaalgeluid is werkelijk perfect. Uiterst prettig is ook dat deze band gewoon ouderwets vol in het licht staat. Dat is na drie dagen waarbij het leeuwendeel van de optredende acts in het halfdonker verscholen stond erg verfrissend te noemen. Neubauten weet zowaar een toegift af te dwingen en ook dat is iets wat we de voorbije dagen nog niet hadden meegemaakt.
Neubauten met links N.U. Unruh en rechts vooraan Blixa Bargeld
En zo hebben de programmeurs van Rewire ons weer helemaal up-to-date gebracht aangaande de moderne grensverleggende muziek. Dank daarvoor! Wij zullen daarom verder niet mopperen over de toch wel erg grote drukte op de zaterdag, waardoor je bij elk concert zenuwachtig bent of je ook bij de volgende artiest in het zaaltje zal passen. Er is namelijk altijd wel een verlaten kerk of galerie waar je wel naar binnen kunt om iets volkomen onverwachts te zien. Kom dus maar door met die early-birdtickets, we zijn er weer bij in 2027!