De Gigant in Apeldoorn, wie heeft daar nou niet weleens van gehoord? Anno 2025 is het een volwassen cultureel centrum in het hartje van die stad. Een heus complex is het. Nieuwstraat 377 herbergt een filmzaal, een popzaal, een muziekschool en een café. Met een personeelsbestand van 60 man en met 175 vrijwilligers, 90.000 bezoekers per jaar en een begroting van 4,5 miljoen euro kun je wel stellen dat de Gigant niet meer weg te denken is uit oostelijk Nederland. Aan de andere kant: met zoveel verantwoordelijkheden in een dergelijke middelgrote, niet-studentenstad is het niet zo verwonderlijk dat de Gigant qua programmering gaandeweg op safe is gaan spelen. Het avontuurlijke karakter is er duidelijk uit. En da’s dan toch wel weer jammer…
Want hoe anders was dat in vroegere dagen! Voortgesproten uit de hippiecultuur maakte De Gigant in de jaren 1978-1992 nog deel uit van het roemruchte, progressieve Hollandse clubcircuit. Net als in soortgelijke zalen als Burgerweeshuis (Deventer), Drieluik (Zaandam), Tagrijn (Hilversum), t Beest (in Goes) kon menig buitenlandse band hier op een warm welkom rekenen. Maar waar andere zalen uit grotere steden (Doornroosje, Effenaar, Tivoli, Melkweg, Paard, Vera) wisten te overleven en door wisten te groeien tot ware instituten, daar moesten hun kleinere broertjes noodgedwongen een toontje lager gaan zingen of zelfs de deuren sluiten.
In die glorietijd was de Gigant nog gevestigd in de gymzaal van een oud, bouwvallig schooltje even verderop. Een periode die in het teken stond van talloze magische optredens van vele thans als legendarisch beschouwde artiesten. Maar ook een periode die gepaard ging met schuldenlasten en existentiële onzekerheden over het voortbestaan. ‘Een ontwapende naïviteit en een niet te stuiten ambitie,’ daarmee typeren voormalig belanghebbenden dat tijdperk. En tja, als dan de belastingdienst plotseling op de stoep staat met heftige navorderingen, dan ga je wel drie keer nadenken voordat je Killing Joke weer eens boekt.
Het boek. Met op de cover Vice Squad
Om dat roemruchte verleden te eren werd afgelopen zondag in de Gigant een boek ten doop gehouden. Gigantisch Luid en Tegendraads is de titel ervan. En wat een prachtig hebbeding is dat geworden: honderden foto’s (vooral van de hand van Roy Tee), knipsels, posters en anekdotes, alles verteld en aaneengeregen door een hardnekkig groepje betrokkenen van destijds. Maar liefst 385 pagina’s telt het, en dat met een fors formaat van circa 29 x 25 cm. Zelfs als je, zoals ikzelf tot mijn schaamte moet bekennen, nooit eerder in De Gigant geweest bent is het een begerenswaardig geval.
Al doorbladerend komt het tijdperk als vanzelf weer tot leven. De melange van zweet, bier en sigaretten dwarrelt bijna omhoog uit de bladzijden. Lees alles over de massa’s artiesten die vaak hun nog allereerste stappen in het vasteland van Europa aan het zetten waren. En dan heb ik het niet alleen over de her en der eeuwig aangehaalde Nirvana en U2, maar ook over Young Marble Giants, Only Ones, Raincoats, Kowalski, The Beat, Kevin Coyne, The Sound, Mink deVille, UK Subs, Dr. Feelgood, Whodini, Girls at our Best, Richard Thompson, Cocteau Twins, Johnny Thunders, Echo & The Bunnymen, The Fall, Au Pairs, Glenn Branca…etc etc.
Op de boekpresentatie blijken tot mijn verbazing honderden mensen afgekomen te zijn, de zaal staat mudjevol. Op het podium doet Jan Douwe Kroeske (woont nog steeds in de buurt / was destijds een fervent bezoeker) een serie korte vraaggesprekjes met allerlei voormalige sleutelfiguren. Onder hen ook Dick van Dijk, de grote Plato-baas die later ook Concerto zou verwerven. Plato is ooit zo’n beetje vanuit Apeldoorn van start gegaan en van daaruit groter gegroeid. Van Dijk woont er nog steeds en uit het gesprekje blijkt wel dat hij vooral in de beginjaren een belangrijk steun en toeverlaat was voor de Gigant, hij stond zelfs financieel garant voor sommige optredens.
Een goed bedachte poster..
Terwijl de hapjes en drankjes aangerukt worden is het vervolgens de tijd aan Nasmak om het geheel muzikaal te omlijsten. De roemruchte groep uit Eindhoven en de Gigant hèbben kennelijk iets met elkaar want gelijktijdig met het boek wordt er ook een nieuwe Nasmak-LP gepresenteerd (wat dacht je: uitgebracht op Concerto Records). Daarop staan opnames van twee concerten in de Gigant, uit 1979 en 1982. In de gauwigheid zie ik al dat er in het boek zeker tien (!) pagina’s voor Nasmak zijn ingeruimd. Toe maar! En zei ik Nasmak? Al een paar jaar presenteert de band zich als ‘Nasmak PM.’
Op het podium vallen de leden van het eerste uur Truus de Groot en Joop van Brakel makkelijk te herkennen. Jazeker, dit zijn echt wel Nederpopiconen, anders had ik niet zomaar hun namen kunnen oplepelen natuurlijk. Het wekt geen verbazing dat de band er veel aan gelegen is om te bewijzen dat ze anno 2025 nog steeds meetellen en relevant zijn, in weerwil van hun hoge leeftijd. Probleempje is echter dat de boekpresentatie al gauw uitdraait op een rumoerige reünie van oud-bezoekers en -medewerkers. Het kabaal zwelt steeds meer aan en overstemt bijna de muziek, tot zichtbare irritatie van Joop van Brakel. “Rot op jullie, met die teringherrie!!,” schiet hij op een gegeven moment uit zijn slof. Oei oei, ja ja, betrokken gast die Joop. Al jaaaren woont hij in Amsterdam. Ziet er ook hip uit voor zijn leeftijd met een strak Adidas-trainingsjasje en een goed getrimde goatee. Hester Aalberts deed vorig jaar nog een interview met hem voor het lokale medium Oost Online. Dat kun je hier mooi teruglezen.
Joop en Truus
In de trein terug stort ik me meteen op het boek. Prachtposters (gezeefdrukt natuurlijk), mooi groot afgedrukte prachtfoto’s (Roy Tee kon er wat van), niets verhullende faxen (van Willem Venema met name) en prachtrecensies (dagbladen stonden er vol mee destijds). Leuk weetje: het woord Gigant blijkt een acroniem, het staat voor Goede Ideeën Gaan Alsnog Nooit Teloor. Smullen is het ook van de sappige anekdotes waar het boek mee doorspekt is. Over die ene keer dat UB40 aan komt rijden met een truck vol apparatuur dat no way in het zaaltje past. Of over de woelige begindagen waarin MC The Rats, een soort lokale Hell’s Angels, letterlijk uit de tent geranseld moesten worden. Of over Gigant-medewerkers die ‘s nachts groente gingen jatten op de markt om er soep voor bands van te maken. Of over Jah Wobble die per se naar de lokale kermis wilde en zich uitstekend vermaakte in de schiettent en in de botsautootjes. De gefotografeerde bewijzen ervan staan in het boek. Of over…
Eén geestig verhaaltje licht ik er effe uit. Het gaat over de piano spelende Nederpopheld Rob Hoeke die er in 1978 nog speelde. De Gigant weet een piano voor hem te regelen maar die moet eerst nog even goed gestemd worden, zo bepaalde het contract. Geen nood want meneer Koch van de lokale zaak Koch’s Piano’s aan de Asselsestraat is wel bereid dat klusje te klaren. Dat moet dan wel voor 9.00 uur ‘s morgens, voordat zijn eigen winkel opengaat Gigant mede-oprichter (en tevens mede-auteur van het boek) Siwert Hoogenberg was destijds beheerder, hij vertelt: “Koch krijgt een sleutel want acht uur s’morgens is wel erg vroeg voor de medewerkers van Gigant. Vanuit empathie en goede zorg sta ik die zaterdag toch maar vroeg op en ga ik naar de Gigant om een kopje koffie voor hem te zetten. Het café zit onder het witte schuim van de brandblussers en overal ligt glas. In de zaal liggen drollen in de hoek. Een enorme puinhoop na een inbraak, waarbij de inbrekers zich flink hebben uitgeleefd. Op het podium zit pianostemmer Koch geconcentreerd zijn werk te doen. Alsof dit doodnormaal is. Het is de eerste keer dat we hem hebben ingeschakeld, waarschijnlijk denkt hij dat dit een standaardsituatie is voor een jeugdhonk.”
Een geweldige sfeerimpressie met duizelingwekkende diepte-interviews vanuit een typisch Hollandse, vroege jaren ’80 jeugdhonk..