Door Hester Aalberts
Met Ray Of Light veranderde William Orbit in 1998 het geluid van Madonna en daarmee dat van de internationale pop. De Britse producer bracht elektronica uit de clubcultuur samen met toegankelijke popsongs en bereikte er een miljoenenpubliek mee. Hij was destijds 41 en al twintig jaar actief als muzikant, remixer en producer. Daarna volgde werk met onder anderen Blur, All Saints en U2. Op 23 juli overleed Orbit op 69-jarige leeftijd. Zijn familie maakte zijn overlijden gisteren bekend. De doodsoorzaak is vooralsnog onduidelijk.
Orbit werd in 1956 in Noord-Londen geboren als William Mark Wainwright. Begin jaren tachtig richtte hij met Laurie Mayer en Grant Gilbert de elektronische groep Torch Song op. Daarna bouwde hij met zijn Strange Cargo-albums en het project Bass-O-Matic verder aan een eigen elektronische wereld. Met Bass-O-Matic scoorde hij in 1990 een hit met Fascinating Rhythm. Ook werkte hij als producer en remixer en produceerde hij het debuutalbum Superpinkymandy van Beth Orton.
De grote omslag kwam met Madonna. Zij zocht voor haar zevende album naar een nieuw geluid en kwam via een aantal demo’s bij Orbit terecht. Op Ray Of Light kregen ambient, techno en triphop een centrale plaats. Synthesizers, beats en elektronische effecten bepaalden het geluid, terwijl Madonna enkele van haar sterkste songs meebracht. Frozen, The Power Of Good-Bye en vooral de razende titelsong klonken in 1998 opvallend modern. Het album verkocht miljoenen exemplaren en won drie Grammy Awards. Madonna en Orbit werkten daarna onder meer samen aan Beautiful Stranger, American Pie en jaren later opnieuw aan MDNA.
Een jaar na Ray Of Light produceerde Orbit 13 van Blur. De band nam daarop verder afstand van de Britpop waarmee het groot was geworden. De productie is grillig en ruw, met vervormde gitaren, elektronica, ruis en abrupte overgangen. Tender, Coffee & TV en No Distance Left To Run behoren tot de bekendste songs, maar juist het album als geheel liet horen hoeveel ruimte Orbit artiesten gaf om hun vertrouwde geluid los te laten.
Ook bij All Saints werkte dat. Orbit produceerde Pure Shores, in 2000 een wereldwijde hit. De productie is opvallend ruim: een diepe bas, sobere beats, elektronische details en zangpartijen die voortdurend over elkaar heen schuiven. Ook Black Coffee op het album Saints & Sinners droeg zijn handtekening. Beide nummers klinken ruim 25 jaar later nauwelijks gedateerd.
Orbit werkte later onder anderen met U2, Pink, Britney Spears, Robbie Williams, Melanie C en No Doubt. Daarnaast bleef hij zelf muziek uitbrengen. Op Pieces In A Modern Style bewerkte hij klassieke composities met elektronica. Zijn versie van Samuel Barbers Adagio For Strings werd een hit. In 2022 verscheen met The Painter zijn laatste studioalbum.
Dat zegt veel over Orbits kwaliteiten als producer. Hij gebruikte elektronica als volwaardig onderdeel van de compositie en had een scherp oor voor klank en ruimte. Zijn producties konden gedetailleerd en experimenteel zijn en bleven tegelijk toegankelijk. Zijn invloed zit daardoor minder in één herkenbaar Orbit-geluid dan in de manier waarop elektronische productietechnieken vanaf eind jaren negentig een vanzelfsprekend onderdeel van popmuziek werden.