Goed om te weten: als het buiten code rood is en de temperatuur richting veertig graden kruipt, blijkt de zgn. poptempel Paradiso een weldadig koele oase. Het is natuurlijk niet voor niks een kerk en het opperwezen houdt nu eenmaal niet van extreme temperaturen. Extreme decibelpieken en dito geluidsmodulaties staat Hij blijkbaar wel toe in Zijn huis. Want dat is precies wat Sunn O)) gisteren bracht in het voormalig verenigingsgebouw van de Vrije Gemeente van Amsterdam. De monnikspijen en de gewijde sfeer zullen geholpen hebben.
Want dat hoort er natuurlijk bij hè. Bandleden Stephen O’Malley en Greg Anderson (vrienden spreken ze aan met Burning Witch en Goatsnake) treden steevast op in habijt, met de kap diep over de ogen getrokken. Daarnaast blazen ze vrijwel continu dikke rookpluimen over het podium de zaal in. Voeg er de zware meditatieve ambientdrones aan toe en je hebt flink wat ingrediënten voor een fijne kerkdienst. Wierook ontbreekt misschien nog, maar de geur van kruidige jonko’s die bezoekers her en der om mij heen opsteken vullen dat gat.
Boeggolf
Het is een dienst die in het teken staat van de vibrerende lucht en die zo zijn eigen rituelen kent. Bij Sunn O)) ga je bijvoorbeeld liefst niet vooraan staan, maar juist een beetje op twee derde van de zaal in het midden. Dat is de plek waar de luchtverplaatsingen die de band veroorzaakt namelijk het de hoogste boeggolf vormen. Je haar en broekpijpen wapperen daar het hardst zeg maar. Verder blijf je het hele concert stokstijf staan om de geluidsmassage van de band optimaal tot zijn recht te laten komen. Geroutineerde bezoekers steken af en toe beide armen in de lucht om als een soort menselijke antenne de trillingen extra goed op te kunnen vangen.
Sfeermuziek
Maar voordat het Grote Gitaargedreun begint, is er nog een voorprogramma. En dat is er een die niet te versmaden is. De mannen van Sunn O)) hebben Steve Moore en Natasha Grujoviç gevraagd om ons op te warmen. Steve is een spreekwoordelijke muzikale duizendpoot die sfeermuziek maakt voor obscure horrorfilms, eigen platen uitbrengt en ook nog de kosmische synthband Zombi bestiert. Hij speelt ook mee op albums van Sunn O)). Natasha is een Servische accordeonist die ver verborgen in een hoekje van Spotify duistere ambientplaatjes maakt. De samenwerking pakt erg goed uit en had best wat langer gemogen dan het ruime half uur dat dit duo krijgt. Dat half uur lijkt nog korter omdat Steve de gelegenheid aangrijpt om ons een soort preek te geven waarin hij de akoestiek van Paradiso prijst en ons met veel omhaal vertelt waarom Sun O)) zijn leven veranderd heeft. De toon is gezet!
Amp wizard
Dat Sunn O)) een speciale band met Amsterdam heeft komt overigens niet zozeer door Paradiso, maar wel door de lokale “amp wizard” Tos Nieuwenhuizen. Tos is de buizenversterkerspecialist van de stars. Onder andere Josh Homme en de mannen van Motorpsycho weten hem te vinden in zijn Amsterdamse werkplaats om aan hun versterkers te sleutelen. Uiteraard servicet hij ook de Sunn-versterkers van Sun O)). Daarnaast speelt ook af en toe met de band mee op zijn Moog. Het levert hem op meerdere albums credits op de albumhoes op. En dan sta je wel in een rijtje hoor hé, want Sun O)) werkt niet met de minsten samen. We noemen bijvoorbeeld eens even de IJslandse componiste Hildur Guðnadóttir, De Japanse doemdroners Boris en avantgarde-legende Scott Walker. Hier lees je trouwens meer over Tos.
Stand-up
De ombouwpauze grijpen veel bezoekers aan om nog even de bar te bestormen. Deze is namelijk – om alle vormen van afleiding te voorkomen én omdat het personeel de bestellingen toch niet kan verstaan – tijdens het optreden van Sunn O)) gesloten. Bezoekers kiezen nog even een favoriet plekje en dan is het zo ver: grote wolken rook rollen over het podium en door de speakers klinkt ineens een opname van “between song banter” van frontman Cronos van Newcastle’s trots Venom uit 1986. Daarmee slaat Sunn O)) twee vliegen in een klap: ten eerste bewijzen ze eer aan de grondleggers van de black metal (op de nieuwe plaat trouwens ook: een van de composities heeft de titel Does Anyone Hear Like Venom?). Ten tweede: de mannen die met hun pijen en zwarekostmuziek nogal zwaar op de hand lijken, kunnen laten merken heus wel gevoel voor humor te hebben. De bijna negen minuten durende samenvatting van een concert in New Jersey klink namelijk als het werk van een stand up komiek in de overdrive. Sowieso het beluisteren waard.
Acute aandrang
Na die luchtige intro gaan de decibelsluizen dan toch genadeloos open en geselt de band je zonder pardon met hun driestig dreunende drones. Of driestig: eigenlijk draait alles hier om controle. Als zenmeesters beheerst het duo hun gitaren, maar vooral hun versterkers. Ze produceren geluidsfrequenties die je niet eens hoeft te horen (sommige bezoekers dragen heavy duty oorbeschermers uit de bouw), maar die je vooral moet voelen. Elke frequentiemodulatie interfereert met een ander lichaamsdeel, dat spontaan mee begint te vibreren. Je krijgt daardoor als het ware een complete sonische lichaamsmassage. Dat schijnt overigens niet altijd bij iedereen goed uit te pakken. Misselijkheid of acute aandrang schijnen nog weleens het gevolg te zijn van blootstelling aan de geluidszee van Sunn O)). Op voorhand hebben we een beetje medelijden met het personeel dat na afloop het sanitair van Paradiso moet reinigen. We zien gelukkig niet veel bezoekers richting toilet rennen, dus hopelijk valt het vanavond mee. Vorig jaar tijdens hun show op Le Guess Who? was dat wel anders.
Oorverdovender
Gedurende de ruim anderhalf uur dat de band speelt brengen de langzame drones genoeg spanning om nieuwsgierig te blijven naar wat het volgende akkoord gaat brengen. Er is met andere woorden een spanningsboog. Climaxen zijn er niet door extra geluid (alle knoppen staan al continu op maximaal), of door versnelling van ritme (er is geen ritme), maar door het voelbare effect van veranderende trillingen in de ruimte. De paar stiltes die de band tijdens en tussen nummers laat vallen klinken daardoor eigenlijk nog oorverdovender dan hun composities zelf. Dat de hevig oscillerende speakers je af en toe ook nog extra koelte toe wapperen is op deze heetste dag van het jaar een hele grote rode kers op de slagroomtaart die Sun O)) heet. Alles bij elkaar biedt de voorstelling een vervreemdende aanval op de zintuigen die – en nu betreden we het terrein van de open deuren – het concert tot een unieke ervaring voor lichaam en geest maakt. Ja, ook de geest. Je gaat jezelf bijvoorbeeld haast filosofische vragen vragen stellen als: waar begint en eindigt muziek? Is dit dan nog muziek? Maar ook: ben ik hier om dit te doorstaan, of zou ik nog een keer gaan als ze weer komen? Op de eerste vragen heb ik nog geen antwoord, maar over de laatste hoef ik niet lang na te denken. Zekers te weten wel!
Gezien: Sun O)), Paradiso Amsterdam, 25 juni 2026
